Saksılar bir bitkiseveri her zaman heyecanlandırabilen objelerdir. Bazen önce saksıyı görür beğenir sonra içinde hangi bitkiyi yetiştireceğinizi düşünürsünüz bazen de önce bitkiniz vardır ve onun için en güzel saksı seçimini yapmaya çalışırsınız.
Saksılar balkonları güzelleştirir, toprağın ve bitkilerin sıcaklığını balkona taşır, insanların ruhunun güzelliğini, toprağa elinin değmesi ihtiyacını karşılar. Ayrıca saksılar ister peyzajı çok iyi üzenlenmiş, ister orta halli bir peyzaj yapılmış isterse de doğal akışına bırakılmış bir bahçe için de çok iyi bir aydınlık yaratma, süsleme, kokuları ve renkleri bir anda ortama davet etme araçlarıdır. Hatta kırık dökük hemen tamir edilemeyen yerleri ferahlatma, boş alanları doldurma, sınır çizme, çit bitkilerini farkettirme için de kullanılırlar. Ayrıca yaşadığınız bölgenin iklimine ters bir bitkiyi, istediği koşulları yaz, kış sağlayabileceğinizi düşünüyorsanız, taşınabilir olmaları sebebiyle, saksıda yetiştirebilirsiniz.
Başarılı bir saksı seçimi nasıl yapılır?
Doğru saksı seçimi bitkilerin yaşamı için çok önemlidir. Düşünecek olursanız bitki kökleri toprakta enine ve boyuna istediği derinliğe kadar uzanabilirken saksıda belirli bir alanın içinde kalmak zorundadır. Tam bu noktada saksının drenaj deliği olup olmadığı da büyük önem kazanır çünkü pek çok bitki için toprağın iyi bir drenaja sahip olması gerekir.
Saksılar genellikle plastik, seramik ve toprak saksı olmak üzere sınıflandırılırlar. Her malzemenin avantajlı ve dezavantajlı tarafları var elbette…Bu sebeple başarılı bir saksı seçimi yapmak istiyorsak önce içinde yetiştireceğimiz bitkinin ihtiyaçlarını öğrenmeliyiz. Yetiştireceğimiz bitkinin ihtiyaçlarını öğrenmek de günümüz koşullarında çok rahat; internet ortamında herhangi bir arama motorunda arayabilir, yapay zekâya sorabilir ve telefonunuzdaki bazı uygulamalardan faydalanabilirsiniz. O hâlde şimdi saksıların avantaj ve dezavantajlarını sıralayabilirim:
Plastik Saksılar:
Plastik saksılar, suyun çabucak buharlaşmasını engelleyen, suyu uzun süre toprakta muhafaza eden bir yapıya sahiptirler. Bu sebeple de kök çürümesi yaşanmaması için drenaj deliklerinin olması çok önemlidir.
Avantajları:
. Susuzluğa dayanamayan bitkiler için idealdir.
. Çabuk kırılıp deforme olmazlar.Aynı saksıyı yıkayıp yeni bir toprak doldurarak tekrar tekrar kullanabilirsiniz.
. Özellikle büyük saksılar kullanmak ya da bitkiyi ışık ve sıcaklığa göre bir yerden bir yere taşımak söz konusuysa, plastik saksıların hafif olmaları büyük avantajdır.
. Genellikle fiyatları da daha uygundur.
Dezavantajları:
. Plastik olması diyebiliriz. Ancak tekrar tekrar kullanılabilmeleri belki biraz içimizi ferahlatabilir.
. Aşırı güneşte renkleri solabilir, kırılmaya yatkın olabilir.
Seramik Saksılar:
Renk renk oluşları, çeşit çeşit desenlerinin olması, seramik saksıları oldukça albenili hâle getirirler. Genellikle sırlı oldukları için de plastik saksılar gibi suyun çabucak buharlaşmasını engellerler.
Avantajları:
. Suyun çabucak buharlaşmasına izin vermezler.
. Uzun ve ağır bitkilerin saksıları da oldukça ağır olacağından devrilmesi zordur.
. Sukulent gibi bitkiler için idealdir.
Dezavantajları:
. Çoğunun drenaj delikleri olmuyor maalesef…
. Büyük hacimli olup yerlerinin değiştirilmesi gereken bitkiler için iyi bir seçim olmayabilir çünkü çok ağır olurlar.
. Çatlama ve kırılmalar görülebilir.
. Diğer saksılara göre daha pahalıdır.
Toprak Saksılar:
Toprak saksılar terracota adıyla da satılmaktadır. Bakıldığında en doğal malzemeden yapılmış en doğal renklere sahip saksılardır. Toprağın/kilin pişirilerek şekil verilmesiyle yapılırlar.
Avantajları:
. Doğal malzemelerden yapılmış olmaları insanın içine ekstra bir ferahlık verir.
. Kızılımsı nötr renklere sahiptir. İster balkon ister bahçe peyzajında harika bir uyum sağlar.
. İstenirse sezon başında akrilik boya ile boyanabilirler. Böylelikle istediğiniz renklere de kolaylıkla boyarsınız.
. Kökünde su sevmeyen bitkiler için idealdir, çok çabuk suyun buharlaşmasına sebep olan bir yapısı vardır.
Dezavantajları:
. Yapısı sebebiyle suyun çok çabuk buharlaşmasına sebep olur.
. Tohumdan bitki yetiştirilmesine çok uygun değildir (nemlilik/kuruma açısından).
. Kış soğukları başladığında korunaklı alanlara almak önemlidir. Aşırı ısınma ve aşırı soğuma çatlamalarına sebep olur. Bu sebeple çabucak kırılabilirler.
. Bitkinin bir yerden başka bir yere taşınması gerekiyorsa ağırlığından dolayı kullanışlı değildir.
Doğru saksı boyutu nasıl seçilir?
Burada ilk dikkat edilmesi ve asla unutulmaması gereken kural şudur ki özellikle saksı değişiminde bununla sıklıkla karşılaşılıyor: “…daha büyük bir saksıya geçireyim nasıl olsa her sene büyüyor…” Bu o kadar yanlış bir karar ki bitkinizin gelişimini durdurmasına bile sebep olabilir. Yeni doğan bir bebeğe ilk ayakkabısı olarak aşağı yukarı 19 numara ayakkabı alınıyor. İkinci ya da üçüncü ayakkabısını “…nasıl olsa büyüyor en baştan 37 ya da 42 numara alayım…” diyor musunuz? Bitkiler de tıpkı bebekler gibidir, bizim bakımımıza muhtaçdırlar!
Öncelikle bitkinin enine boyuna bakmalı ve her yıl ne kadar uzama yaptığını öğrenmelidir. Bu size hangi sağlamlıkta ve hangi boyda saksı seçmeniz gerektiğine dair fikir verir. Sonra da bitkinin kök gelişimi incelenmelidir. Bitkinin kökleri yayılarak mı büyüyor? Kökler derinlere inmeyi mi seviyor? Yoksa kökler sınırlandırıldığında mı bitki daha iyi gelişiyor? Bu soruların cevaplarını bilmek nasıl bir saksı seçmeniz gerektiğini size söyler.
Eğer yayvan gelişen kökleri olan bir bitkiniz varsa ya da yeni edinecekseniz saksınızın da yayvan olması iyi bir seçim olacaktır. Bunlar genellikle mutfak otları da dediğimiz baharat ve mini sebzeler (fesleğen, tere, roka, dereotu gibi), mini çiçekli bitkilerdir.
Kökleri derinlemesine inen bir bir bitkiniz varsa da derin bir saksı seçimi ideal olacaktır. İç mekân bitkilerinden dresena, palmiye, monstera gibi bitkilerin kökleri derine inebilir ancak burada bitkinin boyutu daha çok önem kazanır. Bitkinizin boyuna uygun standart bir saksı seçimi yapmak daha sonra sadece bir numara büyük saksıya geçmek en uygun hâl tarzı olacaktır. Böylelikle salonda yani iç mekânda bitkinin gövdesi büyüyüp gelişebilecektir. [LÜTFEN bitkinizin bilgilerini önceden okuyup araştırın. Bitkinin bir canlı olduğunu ve gelişigüzel bir yere koyup güzel kalmasını beklemenin doğru olmadığını sık sık hatırlatın kendinize, zira konuşamıyorlar bizimle…]
