2026 yılının ilkbahar ekinoksu 20 Mart Cuma günü gerçekleşecek ve Kuzey Yarımkürede yaşayan bizler için astronomik olarak ilkbahar mevsimi başlamış olacak.
Kuzey yarımkürede ilkbahar başlarken Güney Yarımkürede sonbaharın başlaması her zaman ilginç gelmiştir bana… Ancak Helsinki’de 21 Haziran Gündönümünü yaşadığımda yani neredeyse hiç gece karanlığı olmadığını gördüğümde (beyaz geceler) bu doğa olaylarını daha iyi anlayabildim, sanırım 😘
İlkbahar ekinoksu ne demektir?
Kuzey Yarımkürede Güneş’in güneyden kuzeye doğru giderken göksel ekvatoru( ekvatorun üzerinde, gökyüzünde, hayalî bir ekvator eğrisi) geçmesiyle beraber ilkbahar ekinoksu gerçekleşir. Dünya’nın Güneş’in etrafında dönme süresi ve yaşanılan bölgedeki saat dilimine bağlı olarak da her yıl bu süre saat bazında değişmektedir ( birçok hesaplama yöntemi olduğundan kısaca yazarken böyle biraz yüzeysel değinmek gerekiyor maalesef…). Bazılarının “…eskiden 21 Mart’tı niye şimdi 20 Mart…” sorusunun cevabıdır bu açıklama, kısaca… Mesela 2028 yılına geldiğimizde 19 Mart akşam saatlerinde ilkbahar ekinoksu gerçekleşecek.
İlkbahar ekinoksunda gündüz ve gece süreleri aşağı yukarı eşitlenir. Güneş de neredeyse tam doğudan doğar ve tam batıdan batar…
Dünyada ekinoks zamanında insanlar hangi gözlemleri yapıyorlar?
- Ekinoks zamanından yaklaşık 20 gün kadar önce kuş cıvıltılarının arttığını hissetmeye başladınız mıİ? Evet, günlerin uzamasıyla beraber kuşlar da daha erkenden cıvıldamaya başlıyorlar. Ayrıca gün boyu da şarkı söylemeye devam ediyorlar.
- Yine kuşlar açan badem, erik ağaçlarının çiçekleriyle adeta hasret gideriyorlar. Sanki çekirdek çitler gibi çiçekleri didikleyip yerlere saçıyorlar.
- Bahçe toprağına zambak soğanı eklemek ya da çuhalarınızı dikmek istediğinizde solucanlarla karşılaştınız mı? Evet, solucan hareketliliği başladı. “Toprağımızı havalandırmaya başladılar” demektir bu:) Bazı ülkelerde bu aydaki dolunaya “solucan dolunayı” da demişler bu sebepten…
- Antik çağlardan itibaren insanlar çiçek açan çiğdem ve nergisleri görünce turp, ıspanak, pazı, kale tohumlarını ekmişler. Sıra bizde haydi durmayalım:)
- Yaşadığınız yerin son don tarihlerini meteorolojinin sitesinden kontrol edin. Buna göre de ilkbahar ekinoksunu Kuzey Yarımkürede yaşayan insanlarla beraber tohum ekerek, bitki dikerek kendinizce kutlayabilirsiniz.
- Sonbaharda ektiğiniz ıspanak, hardal, kale, pazı ve maydanozunuz varsa bahçenizde ya da balkonunuzda toplayıp taze yeşilliklerden oluşan bir salata hazırlayarak ailenizle ilkbaharın gelişini kutlayabilirsiniz. Pek çok ülkede bahçe ve bitki severler de bu hayali kuruyor…
- Uzayan günün, ısınan havanın tadını çıkarmaya, etrafta uçuşmaya başlayan kelebeklerin güzelliklerini seyretmeye başlayın. Artık daha çok dışarıda olmanın vakti geldi.
İnsanlar ekinoksu nasıl yaşıyor?
İnsanlar kışın karanlık, durağan ve soğuk günlerinden yavaşça uzaklaşmaya başladıklarında aslında karmaşık bir ruh halinde oluyor. Hem bahara karşı duyulan özlem hem de alışılan kışın sıcak, yumuş içe dönük hayatından uzaklaşamama duygusu bir arada yaşanıyor.
Aslında,
Cıvıldaşan kuşlar,
Yeni ekilen tohumlar,
Bahar çiçeklerinin muhteşem kokusu,
Bahar lezzetlerinin tadına varmak olağanüstü hoş duygular getiriyor beraberinde değil mi?
Evi derleyip toparlama, dekorasyona ekleme çıkarma yapma, açık havada daha çok zaman geçirme insanlara her daim iyi gelmiştir.
Tüm dünya daha doğrusu Kuzey yarımkürede yaşayan tüm insanlar 20- 21 Mart günlerinde ilkbaharın gelişine tanık olurlar. Herkes de kendi kültürüne göre bazı ritüeller ve kutlamalar yaparlar.
Peki siz neler yapıyorsunuz ekinoksta?
